SSL деген не және ол не үшін қажет?

Интернетті пайдаланған кезде, сіз браузеріңіздің мекенжай жолағында кішкентай, бірақ маңызды бір белгіге назар аударуыңыз мүмкін. Бұл белгі – құлып иконкасы. Ол цифрлық әлемде сенім мен қауіпсіздіктің әмбебап нышаны болып табылады. Бірақ осы құлыптың артында нақты қандай технология жұмыс істейтінін ойлап көрдіңіз бе?

Деректер құпиялылығы аса маңызды болған заманда, веб-қауіпсіздіктің артындағы механизмдерді түсіну сайт иелері мен күнделікті қолданушылар үшін өте қажет. Бұл қауіпсіздікті қамтамасыз ететін технология несие картасының нөмірлерін, құпия сөздерді және жеке хабарламаларды құпия күйде сақтайды. Бұл нұсқаулық осы технологияның негізгі құрамдас бөліктерін қарастырып, деректерді қалай қорғайтынын және интернетте сенімді қалай қалыптастыратынын түсіндіреді.

SSL Secure Sockets Layer деген не?

Веб-қауіпсіздікті түсіну үшін алдымен негізгі сұраққа жауап беруіміз керек: SSL деген не? Бұл қысқартудың толық мағынасы Secure Sockets Layer. Бұл екі жүйе арасында жіберілетін сезімтал деректерді қорғап, интернет байланысын қауіпсіз ететін стандартты технология. Бұл қылмыскерлердің жіберілген ақпаратты оқуы мен өзгертуіне жол бермейді.

Қазіргі таңда индустрия әлі де SSL терминін жиі қолданғанымен, технологияның заманауи және қауіпсіз нұсқасы TLS (Transport Layer Security) деп аталады. Дегенмен, веб-қауіпсіздік сертификаттары туралы сөз болғанда “SSL” атауы кеңінен қолданыла береді.

SSL Secure Sockets Layer деген не деген сұрақты қойған кезде, сіз шын мәнінде қауіпсіз интернеттің негізін сұрап отырсыз. SSL болмаса, веб-сайтқа қосылу HTTP (Hypertext Transfer Protocol) арқылы жүзеге асады. Бұл поштамен ашық хат жіберумен тең — оны кез келген адам оқи алады.

SSL қолданылған кезде HTTP орнына HTTPS (Hypertext Transfer Protocol Secure) пайдаланылады. Бұл қолданушының браузері мен веб-сайт сервері арасында шифрланған туннель құрады. Осы жағдайда ашық хат тек алушы ғана аша алатын құлыпталған, қорғалған чемоданға айналады.

SSL шифрлау деген не?

Бұл қауіпсіздікті мүмкін ететін негізгі механизм – шифрлау. Ал SSL шифрлау деген не? Қарапайым тілмен айтқанда, бұл деректерді тек дұрыс кілтпен ғана ашуға болатын түсініксіз форматқа айналдыру процесі.

Қолданушы веб-сайтта форма толтырғанда немесе төлем жасағанда, SSL бұл ақпаратты кездейсоқ таңбалардан тұратын күрделі құрылымға айналдырады. Бұл деректерді ұстап алған хакер үшін ол мағынасыз символдар жиынтығы болып көрінеді.

Деректердің қалай құлыпталып, қалай ашылатынын анықтайтын ережелер SSL шифрлау протоколы деп аталады. Бұл протокол деректердің тасымалдау кезінде өзгермей және оқылмай қалуын қамтамасыз етеді. Ол келесі маңызды деректерді қорғайды:

• Кіру деректері: Пайдаланушы аттары мен құпия сөздер.
• Қаржылық ақпарат: Несие картасы нөмірлері, банк деректері және транзакция тарихы.
• Жеке сәйкестендіру деректері (PII): Аты-жөні, мекенжайы, туған күні.
• Құқықтық құжаттар: Келісімшарттар және құпия коммерциялық ақпарат.

Осы технологияны пайдалану арқылы компаниялар деректердің браузерден серверге жеткенге дейін тұтастығы сақталатынына кепілдік береді.

SSL қауіпсіздігі және қорғаныс деген не?

Тек техникалық шифрлаудан бөлек, SSL қауіпсіздігі деген не? Бұл көбінесе тексеру және сенім мәселесіне қатысты. SSL бар сайт қолданушыға сайттың шынайы және сенімді екенін көрсетеді. Бұл жалған банк немесе дүкен сайттарынан қорғау үшін өте маңызды.

SSL қорғанысы әсіресе “Man-in-the-Middle” (ортасындағы адам) шабуылдарының алдын алу үшін қажет. Мұндай шабуыл кезінде хакер қолданушы мен сервердің арасына кіріп, ақпаратты тыңдайды. SSL сервердің жеке басын тексеру арқылы бұл қауіпті жояды.

Сонымен қатар SSL қауіпсіздігі SEO үшін де аса маңызды. Google сияқты іздеу жүйелері HTTPS қолданатын сайттарға басымдық береді. SSL жоқ сайттар браузерде “Not Secure” ескертуін көрсетуі мүмкін, бұл пайдаланушыларды бірден жоғалтуға әкеледі.

Веб-сайт үшін SSL сертификаты деген не?

Енді протоколды түсінгеннен кейін, оны іске асыратын құралға тоқталайық. Веб-сайт үшін SSL сертификаты деген не? Бұл веб-сайт серверінде сақталатын цифрлық файл. Оны цифрлық төлқұжат деп елестетуге болады. Ол сайттың түпнұсқалығын растап, шифрланған байланысты қамтамасыз етеді.

SSL сертификаты не үшін қолданылады деген сұрақтың екі негізгі жауабы бар:

• Аутентификация: Сайт иесінің кім екенін растайды.
• Шифрлау: Қауіпсіз байланысты іске асырады.

Барлық сертификаттар бірдей емес. Қажетті сенім деңгейіне байланысты әртүрлі тексеру деңгейлері бар:

Тексеру деңгейі	Сипаттамасы	Қолдану саласы
Доменді тексеру (DV)	Өтініш берушінің домен иесі екені тексеріледі. Жылдам әрі арзан.	Блогтар, жеке сайттар, портфолио.
Ұйымды тексеру (OV)	Сертификат орталығы домен иелігін және негізгі бизнес ақпаратын тексереді.	Компания сайттары, коммерциялық емес ұйымдар.
Кеңейтілген тексеру (EV)	Ең жоғары тексеру деңгейі. Ұйымға толық тексеріс жүргізіледі.	Электронды коммерция, банк, ірі компаниялар.

Дұрыс сертификатты таңдау сіз өңдейтін деректердің сипатына және пайдаланушылар күткен сенім деңгейіне байланысты.

Техникалық талдау: SSL сертификаттары қалай жұмыс істейді?

Қауіпсіз байланысты орнату процесі миллисекундтар ішінде жүзеге асады және “SSL Handshake” деп аталады.

Handshake – бұл браузер мен сервер арасындағы қауіпсіз байланыс орнату келіссөзі. SSL сертификаты қалай жұмыс істейді деген сұрақтың қысқаша қадамдары:

1. “Сәлемдесу”: Браузер SSL қорғалған серверге қосылады.
2. Серверді тексеру: Сервер SSL сертификатын жібереді.
3. Аутентификация: Браузер сертификаттың жарамды екенін тексереді.
4. Кілт алмасу: Браузер сессия кілтін жасап, сервердің ашық кілтімен шифрлап жібереді.
5. Шифрланған сессия: Екі тарап та осы кілт арқылы барлық деректерді шифрлайды.

Бұл процесс Асимметриялық шифрлау әдісіне негізделеді. Онда екі түрлі кілт қолданылады:

• Ашық кілт: Барлығына қолжетімді, деректерді шифрлау үшін қолданылады.
• Жеке кілт: Сервер иесінде құпия сақталады, деректерді ашу үшін қолданылады.

Жеке кілт ешқашан бөлісілмейтіндіктен, хакер ашық кілтпен шифрланған деректерді ұстап алса да, оны аша алмайды.

SSL үшін CSR деген не?

Егер сіз сертификат сатып алғыңыз келсе, CSR терминіне кезігесіз. SSL үшін CSR деген не? Бұл Certificate Signing Request дегенді білдіреді.

CSR – сертификат орнатылатын серверде жасалатын кодталған мәтін блогы. Бұл SSL сертификатын алу процесіндегі ең алғашқы қадам. Оның ішінде келесі маңызды ақпарат болады:

• Ұйым атауы
• Жалпы атауы (домен аты)
• Орналасқан жері
• Ел

CSR жасаған кезде бір уақытта жеке (private) кілт те жасалады. Сіз CSR-ды сертификат орталығына жібересіз, бірақ жеке кілтті құпия сақтайсыз. Орталық осы деректер арқылы сіздің SSL сертификатыңызды жасайды. Жарамды CSR болмаса, сертификат беру мүмкін емес.